नवी दिल्ली | राष्ट्रीय डेस्क

भारतीय रेल्वे पर्यावरणपूरक वाहतुकीच्या दिशेने आणखी एक मोठे पाऊल टाकत असून देशातील पहिली हायड्रोजन इंधनावर चालणारी प्रवासी रेल्वे सुरू करण्याची तयारी अंतिम टप्प्यात आहे. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या हस्ते हरियाणामधील जिंद येथून या रेल्वेचे उद्घाटन होण्याची अपेक्षा आहे. ही सेवा जिंद–सोनीपत मार्गावर सुरू करण्यात येणार असून भारतीय रेल्वेच्या हरित तंत्रज्ञान मोहिमेतील हा महत्त्वाचा टप्पा मानला जात आहे.

हायड्रोजन ट्रेन कशी चालते?

ही रेल्वे पारंपरिक डिझेल इंजिनावर अवलंबून नसून हायड्रोजन फ्युएल सेल तंत्रज्ञानाचा वापर करते. हायड्रोजन आणि ऑक्सिजन यांच्या रासायनिक अभिक्रियेतून वीज तयार होते आणि त्याच ऊर्जेवर रेल्वे धावते. या प्रक्रियेत कार्बन डायऑक्साइडचे उत्सर्जन होत नाही; उपउत्पादन म्हणून प्रामुख्याने पाणी आणि उष्णता निर्माण होते. त्यामुळे ही रेल्वे पर्यावरणासाठी अधिक सुरक्षित आणि स्वच्छ पर्याय मानली जाते.

आधुनिक सुविधा

या नव्या रेल्वेमध्ये प्रवाशांच्या सोयीसाठी वातानुकूलित डबे, स्वयंचलित दरवाजे, डिजिटल प्रवासी माहिती प्रणाली, आधुनिक सुरक्षा व्यवस्था आणि आरामदायी आसनव्यवस्था उपलब्ध असणार आहे. तसेच हायड्रोजन साठवणूक आणि सुरक्षा यंत्रणेसाठी विशेष तांत्रिक उपाययोजना करण्यात आल्या आहेत.

पर्यावरण संरक्षणाला चालना

भारतीय रेल्वेने २०३० पर्यंत अधिक शाश्वत आणि कमी-कार्बन वाहतूक व्यवस्था उभारण्याचे उद्दिष्ट ठेवले आहे. हायड्रोजनवर चालणाऱ्या रेल्वेमुळे डिझेलवरील अवलंबित्व कमी होईल, प्रदूषणात घट होईल आणि स्वच्छ ऊर्जा वापराला प्रोत्साहन मिळेल. तज्ज्ञांच्या मते, भविष्यात अशा प्रकारच्या रेल्वे सेवा देशातील इतर मार्गांवरही विस्तारल्या जाऊ शकतात.

भारतासाठी ऐतिहासिक टप्पा

हरित ऊर्जा, आधुनिक तंत्रज्ञान आणि शाश्वत विकास या तीनही बाबींचा संगम असलेली ही हायड्रोजन रेल्वे भारतीय वाहतूक व्यवस्थेसाठी एक महत्त्वपूर्ण मैलाचा दगड ठरणार आहे. यामुळे भारत जागतिक स्तरावर पर्यावरणपूरक रेल्वे तंत्रज्ञान स्वीकारणाऱ्या देशांच्या यादीत अधिक प्रभावीपणे स्थान मिळवेल.