भारतीय रेल्वे आता वंदे भारत ट्रेनच्या संख्येत वाढ करण्यावर अधिक भर देत आहे. वेगवान प्रवास, आधुनिक सुविधा आणि प्रीमियम सेवा यामुळे वंदे भारतला प्रवाशांकडून चांगला प्रतिसाद मिळत आहे. या वाढत्या मागणीचा फायदा घेऊन रेल्वेला प्रवासी सेवांमधून अधिक महसूल मिळवण्याची संधी निर्माण झाली आहे.

FY26 मध्ये वंदे भारत ट्रेनमधून सुमारे 3.98 कोटी प्रवाशांनी प्रवास केला, तर FY25 मध्ये हा आकडा जवळपास 2.97 कोटी होता. म्हणजेच एका वर्षात प्रवाशांच्या संख्येत सुमारे 34 टक्क्यांची वाढ झाली आहे.

प्रीमियम प्रवासाची वाढती मागणी रेल्वेसाठी महत्त्वाची

रेल्वेच्या आकडेवारीनुसार, FY25 मध्ये AC 3-Tier श्रेणीने सुमारे ₹3,645 कोटींचा नफा, तर AC Chair Car श्रेणीने जवळपास ₹377 कोटींचा नफा नोंदवला. याउलट सामान्य प्रवासी सेवांमध्ये सुमारे ₹20,706 कोटींचा तोटा झाला.

यामुळे अधिक उत्पन्न मिळवून देणाऱ्या प्रीमियम प्रवासी सेवांवर रेल्वेचा भर वाढत आहे. वंदे भारतच्या माध्यमातून प्रवाशांना जलद आणि आरामदायी प्रवास देतानाच रेल्वेला उच्च मूल्याच्या प्रवासी वर्गातून अधिक महसूल मिळवण्याची संधी मिळत आहे.

वंदे भारत स्लीपर ट्रेनलाही मोठी मागणी असल्याचे दिसून येत आहे. काही सेवांमध्ये उपलब्ध आसन आणि बर्थच्या तुलनेत मागणी अधिक असल्याचे चित्र आहे. त्यामुळे लांब पल्ल्याच्या प्रवासासाठी स्लीपर आवृत्ती महत्त्वाची ठरू शकते.

वंदे भारतमधून नेमका किती नफा?

वंदे भारतच्या सर्व ट्रेनचा एकत्रित निव्वळ नफा किती आहे, याची अधिकृत आकडेवारी सध्या उपलब्ध नाही. त्यामुळे AC 3-Tier किंवा Chair Carचा नफा थेट वंदे भारतचा नफा मानणे योग्य ठरणार नाही.

वंदे भारतमधून मिळणारा महसूल आणि प्रत्यक्ष नफा या दोन वेगळ्या गोष्टी आहेत. ट्रेन चालवण्यासाठी वीज, कर्मचारी, देखभाल, साफसफाई, दुरुस्ती, खाद्यसेवा आणि इतर ऑपरेशनल खर्च येतात. त्यामुळे या सर्व खर्चांचा विचार केल्यानंतरच प्रत्यक्ष नफा निश्चित करता येतो.

उदाहरणार्थ, दक्षिण रेल्वेच्या वंदे भारत सेवांनी FY26 मध्ये 77.38 लाख प्रवाशांची वाहतूक करून ₹803.86 कोटींचा महसूल मिळवला. मात्र हा महसूल असून तो निव्वळ नफा समजता येत नाही.

वंदे भारतचा विस्तार हा केवळ एका ट्रेनमधून नफा कमावण्याचा प्रयत्न नसून, भारतीय रेल्वेच्या एकूण आर्थिक स्थितीला बळकटी देण्याच्या व्यापक धोरणाचा भाग आहे. अधिक Chair Car आणि Sleeper वंदे भारत ट्रेन सुरू झाल्यास प्रीमियम प्रवासी सेवांमधून रेल्वेचे उत्पन्न आणखी वाढण्याची शक्यता आहे.